Je telefoon gaat. Op het scherm staat het nummer van je bank, precies het nummer dat ook op de achterkant van je pas staat. Een vriendelijke medewerker zegt dat er vanochtend €1.249 van je rekening is gegaan naar een webshop in Litouwen. Of jij dat was. Je hart slaat over. En juist daarom neem je niet de tijd om te bedenken dat dat nummer op je scherm niets bewijst.
Dat heet spoofing: de beller kiest zelf welk nummer jij ziet. Het kan het nummer van je bank zijn, van de politie, of het 06-nummer van een willekeurige Nederlander. “Via bepaalde belsoftware kun je zelf een afzendnummer invoeren”, zegt ethisch hacker Sijmen Ruwhof tegen Radar. “In principe kan ieders nummer worden misbruikt.”
Bij spoofing bewijst het nummer op je scherm niets
Het nummer dat je telefoon toont, is geen controle. Het is een tekstveld dat de beller zelf invult, net als de afzender van een sms. Daarom kan een sms ook gewoon binnenkomen onder de naam “ING” of “PostNL”, tussen echte berichten van die bedrijven in.
Hetzelfde geldt voor mail. De naam boven een mail en zelfs het adres dat je ziet, kan een oplichter instellen. Een echt adres van je bank zegt dus weinig. Wat de afzender van je wil, zegt veel meer.
Het gesprek volgt bijna altijd hetzelfde script
Wie gespoofd belt, heeft een verhaal klaar. De details wisselen, de opbouw niet:
- Een probleem dat nu speelt. Een verdachte betaling, een gehackte rekening, een pas die geblokkeerd wordt.
- Een oplossing die snel moet. Je geld naar een “veilige rekening” of “kluisrekening” zetten, een app installeren zodat de medewerker kan meekijken, of je pas laten ophalen door een koerier.
- Een tweede beller. Soms belt even later “de politie” om het verhaal van de bank te bevestigen. Ook met een echt lijkend nummer.
- Een vraag om codes. Je pincode, een inlogcode of een bevestiging in je bank-app.
Een echte bank vraagt nooit om je codes, laat nooit je pas ophalen en kent geen veilige rekening waar jij je geld naartoe moet zetten. Hoort je één van die vier, dan is het gesprek nep. Hoe echt het nummer er ook uitzag.
Ophangen en zelf terugbellen werkt altijd
Je hoeft niet te kunnen zien of een nummer gespoofd is. Je hoeft alleen op te hangen en zelf te bellen.
- Hang op, ook als dat onbeleefd voelt. Een echte bank vindt het prima als je terugbelt.
- Bel het nummer op je bankpas of in de app van je bank. Niet het nummer dat in je belgeschiedenis staat, en niet een nummer dat de beller je geeft.
- Bel je vanaf een vaste lijn? Gebruik dan liever een ander toestel. Zo weet je zeker dat je een nieuw gesprek begint.
Gaf je al een code of installeerde je een app? Lees dan meteen wat je doet na een phishing link geklikt. Hoe zo’n overname van je computer werkt, staat bij helpdeskfraude.
België blokkeert, Nederland laat het bij lijstjes
In België mogen telefoontjes uit het buitenland sinds 1 september 2024 geen Belgisch vast nummer meer tonen, en sinds 1 december 2024 ook geen Belgisch mobiel nummer. Operators moeten die oproepen tegenhouden, met uitzonderingen zoals Belgen die in het buitenland bellen. Dat staat in de mededeling van toezichthouder BIPT.
In Nederland hebben providers lijsten met nummers van banken die niet zomaar mogen bellen. Maar die zijn “incompleet, worden niet altijd goed bijgewerkt, en zijn bij sommige providers simpel te omzeilen”, zegt Ruwhof. Wij vinden dat Nederland hier achterloopt. Een wettelijke regel zoals in België is geen wondermiddel, maar hij maakt het de bulk van de oplichters een stuk lastiger.
Eerlijk is eerlijk: ook een Belgische blokkade houdt niet alles tegen. Oplichters bellen dan via WhatsApp, of met een buitenlands nummer en een goed verhaal. Ophangen en zelf bellen blijft dus de regel, ook als de wet strenger wordt.
Wordt jouw nummer misbruikt?
Krijg je ineens boze terugbelletjes van mensen die zeggen dat jij ze belde? Dan gebruikt een oplichter waarschijnlijk jouw nummer. Je kunt daar zelf weinig tegen doen. Meld het bij je provider en bij de Fraudehelpdesk, en zeg tegen terugbellers dat je nummer misbruikt wordt. Een nieuw nummer nemen helpt meestal niet: oplichters wisselen zelf ook steeds.
Kreeg je na zo’n telefoontje een nep-sms of een mail met een link? Plak hem in de scam checker of de link checker. Wil je het melden, kijk dan bij phishing melden.
