“Hoi mam, mijn telefoon is in de wc gevallen. Dit is mijn nieuwe nummer. Wil je het oude verwijderen?” Een paar berichtjes later komt de vraag: of je even een rekening van €875 wilt betalen, want haar bank-app werkt nog niet op de nieuwe telefoon. Morgen betaalt ze het terug.
Dat is WhatsApp-fraude, ook wel vriend-in-noodfraude of hulpvraagfraude. Het werkt nog steeds, omdat het precies inspeelt op wat je wilt: je kind helpen. Uit het onderzoek Alert Online van oktober 2024 bleek dat 30 procent van de Nederlanders tussen midden 2023 en midden 2024 een poging tot WhatsApp-fraude kreeg, meldt de Consumentenbond. Wie erin trapt, is gemiddeld meer dan €2.000 kwijt.
Bij WhatsApp-fraude is het nieuwe nummer het hele verhaal
Bijna elke poging begint hetzelfde: een bekende met een onbekend nummer. Daarmee verklaart de oplichter alles tegelijk. Waarom de profielfoto er niet bij staat, of er juist wel staat omdat hij hem van Facebook haalde. Waarom hij niet kan bellen. Waarom hij jouw hulp nodig heeft.
Een paar zinnen die je bijna altijd terugziet:
- “Dit is mijn nieuwe nummer, wil je het oude verwijderen?”
- “Ik kan nu niet bellen, mijn microfoon doet het niet.”
- “Kun je dit even voor me betalen? Ik betaal het morgen terug.”
- “Het moet vandaag nog, anders krijg ik een boete.”
Bel het oude nummer, altijd
Je hoeft niet te raden of het echt is. Je belt gewoon het nummer dat je al had. Neemt je dochter op en weet ze van niets, dan weet je genoeg. Neemt ze niet op, stuur haar dan een bericht op het oude nummer of bel iemand die bij haar is.
Wacht met betalen tot je haar gesproken hebt. Een echt kind wacht een uur. Een oplichter gaat aandringen.
Twee varianten die moeilijker te herkennen zijn
Een gekaapt account. Soms komt het bericht wél van het bekende nummer. Dan hebben oplichters het WhatsApp-account van je kennis overgenomen, meestal met een verificatiecode die ze bij hem of haar loskregen: “Sorry, ik stuurde per ongeluk een code naar jou, wil je die doorsturen?” Wie die code doorstuurt, raakt zijn account kwijt. Stuur dus nooit een verificatiecode door, ook niet naar een bekende.
Een stem die echt klinkt. Met een paar seconden spraak uit een filmpje kunnen oplichters een stem namaken. Krijg je een spraakbericht van je kind met een geldvraag, bel dan nog steeds het oude nummer terug.
Zet tweestapsverificatie aan, vandaag nog
In WhatsApp ga je naar Instellingen, dan Account, dan Verificatie in twee stappen. Je kiest een pincode van zes cijfers. Daarna kan niemand je account op een nieuwe telefoon zetten met alleen een sms-code. Het kost een minuut en het is het beste wat je tegen een gekaapt account kunt doen.
Spreek in de familie ook af dat niemand geld vraagt via een app zonder te bellen. Sommige gezinnen gebruiken een vaste vraag of codewoord. Dat voelt overdreven, tot je het een keer nodig hebt.
Al betaald?
- Bel meteen je bank met het nummer op je pas. Soms is een overboeking nog tegen te houden.
- Doe aangifte via politie.nl of 0900-8844, of in België bij de lokale politie.
- Rapporteer het nummer in WhatsApp: tik bovenaan op de naam en kies Rapporteren. Daarna Blokkeren.
- Waarschuw je familie en vrienden. Grote kans dat zij hetzelfde bericht krijgen.
Waar je het daarna meldt, staat bij phishing melden. Het hele stappenplan staat bij phishing link geklikt.
WhatsApp kan meer doen, en jij ook
WhatsApp test een waarschuwing die verschijnt als een onbekende afzender een bericht stuurt dat op oplichting lijkt. Dat is een goed begin, maar het komt laat. Deze truc was in 2020 al volop in het nieuws, en volgens de Consumentenbond vallen er nog altijd veel slachtoffers. Wij vinden dat een berichtendienst bij een eerste bericht van een onbekend nummer met een geldvraag standaard mag waarschuwen.
Tegelijk is dat geen reden om af te wachten. Geen enkele waarschuwing vangt een gekaapt account van je eigen zus. Terugbellen doet dat wel.
Kreeg je het bericht als gewone sms? Lees dan over nep-sms. Twijfel je over een bericht? Maak een screenshot en plak hem in de scam checker. Staat er een link in, gebruik dan de link checker.
